Menü Kapat

Ad durum edatları

Ad durum edatları (hal edatları)

Hal edatları da denir. İsimlerin cümlenin diğer öğeleri ile ilişkisini sağlayan edatlardır. Türkçedeki ismin –e, -de, -den ve yalın hal diye ifade edilen ismin hallerini belirten ismin hallerini göreceğiz. Ama Japonca karşılıklarını ifade ederken birden fazla edat ile ifade edebiliriz. Japonca’da ad durum edatları 10 tanedir. Bunlar; “ga が”, “(w)o を”, “no の”, “niに”, “(h)eへ”, “toと”, “deで”, “karaから”, “yoriより”, “made まで” dir.

Ga edatı []

Ga edatının cümle içindeki temel fonksiyonu özneyi, konuyu göstermektir.

Okul başlayacak. → Gakkou ga hajimarimasu. → 学校が始まります。

Türkçe’de ga edatına benzer bir edat yoktur. Bundan dolayı yeni yeni Japonca öğrenenler bu edatı kullanmayı unutabilir. Şunu da belirtmek gerek ga edatına benzer bir de “wa” edatı da vardır. Şimdilik sadece ga edatının kullanıldığı yerlerden bahsedelim. Sonra aralarındaki farklardan da behsedeğiz.

Ga edatının kullanıldığı yerler

  • Soru zamirinin sonuna ga edatı getirilir.

Orada kimse var mı ? → Asoko de dare ga imasu ka ? → あそこでだれがいますか。

  • Yan cümledeki özneyi göstermek için ga edatı kullanılır.

Şu kişi gelirse ben gelmem.→Sono hito ga kitara watashi wa kimasen.→その人が来たら私は来ません。

  • Japonca’da Türkçe’deki gibi belirli/belirsiz nesne kavramı olmadığı bazen ga edatı kullanılır. Ayrıca “wakaru” (anlamak), “dekiru” (yapabilmek), “iru” (gerekmek), “aru/iru” (var) eylemleri, fiillerin yeterlilik kipi, “suki” (sevmek), “kirai” (sevmemek), “jouzu” (yetenekli), “heta” (beceriksiz), “hoshii” (istemek) sıfatları kullanıldığında ga edatı da kullanılmaktadır.

Japonca’yı anlıyorum. → Nihongo ga wakarimasu. → 日本語が分かります。

Sandalye yapabilirim. → İsu ga dekimasu. → 椅子ができます。

Japonca yazamıyorum. → Nihongo ga kakemasen. → 日本語が書けません。

Karpuzu seviyorum. → Suika ga suki desu. → 水瓜が好きです。

(W)o edatı [を]

O edatının temel işlevi nesneleri belirtmektir. Ga edatıyla benzer kullanımları var. Ancak ga edatı belirli fiil ve sıfatlarla beraber kullanılırken “o” edatı, Japonca’da belirli-belirsiz nesne ayrımı olmadığı için tüm nesnelerden sonra kullanılır. Yani, ga edatının kullanılmadığı tüm nesnelerden sonra “o” edatı kullanılır. Türkçedeki belirtme ekinin (-ı, -i, -u, -ü) karşılığıdır. Japonca’da をveya ヲkarakterleriyle gösterilir.

Kitabı yarın alacağım. → Hon o ashita kaimasu. → 本を明日買います。

Bazı durumlarda “o ” edatı, belirtme eki yerine yönelme eki (de), çıkma eki (den) alabilir. Aşağıdaki fiiller bu durumlara örnektir.

… o miru [-a bakmak]

… o fumu [-a basmak]

… o hajimeru [-e başlamak]

… o osoreru [-dan korkmak]

… o deru [-den çıkmak]

… o shippatsu suru [-dan hareket etmek]

… o oriru [-den inmek]

… o sotsugyou suru [-den mezun olmak]

Şu yola bakın. → Sono michi o mite kudasai. → その道を見てください。

Kağıda basma. → Kami o fumuna. →紙を踏むな。

Sınava başlayalım. → Shiken o hajimemashou. → 試験を始めましょう。

Şeytandan korkma. → Akuma o osoreruna. →悪魔を恐れるな。

Gece olunca şirketten çıkacağım. → Yoru naraba kaisha o demasu. →夜ならば会社を出ます。

Evden hareket edecek. → İe o shippatsu します. →家をしっぱつします。

Arabadan indim. → Kuruma o orimashita. → 車を降りました。

Liseden mezun oldum. → Koukou o sotsugyou shimashita. →高校を卒業しました。

Yukarıdaki örneklerden de anlaşılacağı gibi yer değiştirme bildiren fiillerle ve çıkma/ayrılma bildiren fiillerle “o” edatı kullanıldığında –ı, -i eki yerine –de, -den eklerinden birini alır.

No edatı 「の」

No edatı, Türkçe’deki tamlayan ekine (-nın, -nin) yakın bir kullanımı, iyelik ekine (-ki) benzer kullanımı, Türkçe’deki –lı, li ekine benzer kullanımı vardır. Daha çok isimleri birbirine bağlamak, yani, tamlama yapmak için kullanılır desek yanlış olmaz.

Belirli isim tamlaması olarak kullanımı

Türkçe’deki -nın, -nin ilgi durumu eklerine karşılık kullanımı no edatıyla yapılabilir.

Benim cep telefonum → watashi no keitai →私の携帯

Arkadaşımın evi → tomodachi no ie→ 友達の家

 

Belirtili isim tamlaması dışındaki kullanımları

Belirtili isim tamlamalarında kullanıldığı gibi yine kullanırız. Ancak tercüme ederken birinci kelimeye       –nın, -nin eki eklemeyebiliriz. Eklesek de eklemesek de yanlış olmaz. Veya eklediğimizde kendi yorumumuza göre anlamı değiştirmeden Türkçe’deki başka eklerle karşılayabiliriz.

Okul yolu → gakkou no michi → 学校の道

Mesela bu örnekte iki isim arasında no edatı var ama türkçe’ye çevirirken –nin eki getirmeye gerek yok. Getirsek bile “okulun yolu” olur. Böyle olsa bile anlamı değiştirmez.

Japonca sözlük → Nihongo no jisho → 日本語の辞書

Zaman bildiren kelimelere eklandiğinde –ki, -kü eklerine dönüşebilir.

Dünkü ekmek → kinou no pan → 昨日のパン

Yarınki sınav → ashita no shiken → 明日の試験

Sıfat niteliği taşıyan tamlamalarda kullanılışı:

Karlı mevsim → yuki no kisetsu → 雪の季節

Tokyolu insan → Toukyou no hito → 東京の人

Ünvanlarla beraber kullanımı:

Burada ünvanla isim arasına “olan” kelimesini koysak bile anlamı değiştirmez. Sadece kulağa pek hoş gelmez.

Başbakan (olan) Ahmet → saishou no Ahumetto →宰相のアフメット

Öğretmen (olan) Ayşe → sensei no Aişe → 先生のアイシェ

Diğer edatlarla beraber kullanımı:

No edatı, de, e, to, kara, yori, ve made edatlarından sonra gelerek Türkçe karşılığı “ki, olan, gelen” ek ve kelimelere dönüşür. No edatı, o ve ni edatlarından sonra gelmez.

Evdeki bilgisayar → ie de no dennou → 家での電脳

Hanıma (gelen) hediye→tsuma e no purezento→ 妻へのプレゼント

Arkadaşımla (olan) sohbet→ tomodachi to no hanashi → 友達との話

Bazen konuşurken tamlamalarda tamlanan söylenmez ve karşıdaki bunu anlar.

Kırmızılı (olan) [ayakkabı, kitap …]→ akai no [kutsu, hon …] → 赤いの [靴, 本]

Türkçe’deki –ınki, -inki eklerine benzer kullanımları da vardır. Ama bu başka edatların yardımıyla yapılır.

Benimkinden daha güzel → watashi no yori utsukushii → 私のより美しい

Sıfatlardan sonra gelerek belli bir ismin yerine kullanılabilir. Bu tip kullanımlar daha çok konuşma sırasında kullanılır. Buradaki kullanımın Türkçe karşılığı “olan, şey” dir diyebiliriz.

Büyük olan→Nagai no →長いの

Güzel şey → utsukushii no → 美しいの

İsmin yerini tutabildiği için bu tip ifadelerde zamir gibi kullanılmış oluyor. Yerine göre yorumlanarak yerine başka kelimelerde tercüme karşılığı olarak yer alabilir. “no” edatı, geniş bir kullanımı olan bir edattır

Ni edatı 「に」

Ni edatı, Türkçe’deki bulunma eki –de, -da ekine daha çok benzemektedir. Ama ni edatı cümledeki işlevine göre yönelme eki (-(y)e, -(y)a) ya da çıkma/ayrılma eki (-den, -dan) alabilmektedir.

Ni edatı ile Japonca’daki de edatıyla benzer işleve sahiptir. “de” edatı, hareket belirten fiillerle ve anlık geçici veya tesadüfi bir yer belirtir. Ni edatı ise aru, iru, suwaru fiilleri gibi süreklilik bildiren fiillerle kullanılır.

Bulunma durumu işlevi

Evde meyve var mı ? → İe ni kudamono ga arimasu ka. → いえに果物がありますか。

Ankara’da yaşıyorum. → Ankara ni sunde imasu. → アンカラにすんでいます。

Yaklaşma durumu işlevi

Varış noktası veya dolaylı nesneyi belirtmek için kullanıldığında –e, -a eki şeklinde isime eklenir.

Eve gelecek misin ? → İe ni kaerimasen ka . → 家に帰りませんか。

Arabaya bineceğim. → kuruma ni norimasu. → 車に乗ります。

Çıkma durumu işlevi

Kişi+ ni kalıbı kullanıldığında Türkçe’deki –den, -dan ekini karşılar. Kurum adlarından sonra kullanıldığında yanlış olur. Kurum isimlerinden sonra –den, -dan ekini vermek için “kara” edatı kullanılır.

Annemden doğumgünü hediyesi aldım.→Haha ni tanjoubi purezento (w)o moraimashita.→

母に誕生日プレゼントをもらいました。

Marketten gıda aldım.→shokuhinten ni shokuryou o moraimashita.→食品店に食料をもらいました。Yanlış

Marketten gıda aldım.→shokuhinten kara shokuryou o moraimashita.→

食品店から食料をもらいました。Doğru

Duygu ve düşünceleri bildirme işlevi

Duyguları veya fizyolojik herhangi bir durumu belirten fiillerle (yorulmak[tsukareru], acı çekmek[komaru], usanmak[akiru] gibi) birlikte ni edatı kullanıldığında, bu duygu ve düşüncelerin nedenini belirtir.

Ders çelışmaktan yoruldum. → Benkyou ni tsukarete imashita. → 勉強に疲れていました。

Seni görünce şaşırdım. →anata (w)o mita toki ni tomadoimashita. → 貴方を見たとき戸惑いました。

Amaç bildirme işlevi

İsim +ni iku/kuru vb.

Fiilin masu çekimi + ni iku/kuru vb.

Fiilin -masu ekinin atılmış hali +ni iku/kuru vb.

Yukarıdaki kalıp ile amaç bildirmek için ni edatı kullanılabilir. –a, -e eki biçiminde Türkçe’ye çevrilir.

Kütüphaneden kitap alamaya gittim. →Toshokan kara hon (w)o morai ni ikimashita. →

図書館から本をもらいに行きました。

Otele yatmaya gittim. → ryoji (h)e ne ni ikimashita. → 旅次へ寝に行きました。

 

Zaman ve zaman aralığı bildirme işlevi

Zaman ve zaman aralığı bildirirken de ni edatı kullanılır. Ama “yarın”, “geçen yıl” gibi zaman ifadelerinden sonra ni edatı kullanılmaz. Bu işlevde kullanıldığında Türkçe’de –de, -da  ekiyle karşılanır.

Her gün saat 8’de uyanırım. → mainichi hachi ji ni okimasu. → 毎日八時に起きます。

Haftanın günlerinde ni edatı kullanılsa da kullanılmasa da fark etmez.

Pazar günü dışarı çıkmayacağım. → nichiyoubi [ni] soto (h)e demasen. → 日曜日「に」外へ出ません。

E edatı []

E edatı, cümle içinde fiilin belirttiği hareketin yönünü göstermesi bakımından ni edatına benzer. Birbirlerinin yerine birçok yerde kullanılabilir.

O, ne zaman Türkiye’ye gidecek ? → kanojou wa itsu Toruko e ikimasu ? → 彼女はいつトルコへいきます。

O, ne zaman Türkiye’ye gidecek ?→kanojou wa itsu Toruko ni ikimasu ?→彼女はいつトルコにいきます。

Yukarıdaki iki örnek de doğrudur. Ni edatının isimlerle beraber kullanıldığı her yerde e edatı da kullanılabilir. Ama ni edatının kullanıldığı her yerde e edatı kullanılmaz.

 

İkisininde birbirinden farklı kullanım yönleri vardır. Ama aralarındaki fark konusunda net bir ayrıma rastlayamadım. Sadece şunu belirteyim. へedatı daha çok isimlerle beraber kullanılır. にedatı ise daha çok fiillerle beraber kullanılır.

Bir cümlede iki tane ni edatı kullanılmaması için yerine göre e edatı da kullanılabilir.

Eve uyumaya geldim. → ie e ne ni kimashita. → 家へ寝に来ました。

 

Bazen iki edat beraber kullanılılabilir. E edatıyla no edatı baeraber kullanılabilir ancak ni edatıyla no edatıyla beraber kullanılmaz.

Kardeşe verilen para → imouto ni no kane →妹にの金  Yanlış

Kardeşe verilen para → imouto e no kane →妹への金    Doğru

To edatı  []

Türkçe’deki “ile” edatına benzer biçimde kullanılır. Bir işi birisiyle beraber veya karşılıklı yapıldığını ifade ederken to edatı kullanılır.

Onunla film izleyeceğiz. → Kanojo to eiga (w)o mitemasu. → 彼女と映画を見てます。

Annemle teyzemgile gidiyoruz. → Haha to obatachi (h)e itte imasu. → 母と伯母たちへいっています。

Yukarıdaki cümleler eylemin birisiyle beraber yapıldığı için to edatı kullanıldı.

Aşağıdaki cümlede ise eylem, bir nesneyle beraber yapıldığı için to edatının kullanılması yanlıştır. Nesneleri araç olarak kullandığımızda to edatı değil, “de” edatı kullanılır.

Kalemle yazdım. → Enpitsu to kakimashita. → 鉛筆と書きました。 Yanlış

Kalemle yazdım. → Enpitsu de kakimashita. →鉛筆で書きました。 Doğru

 

Karşılaştırmalı ifadelerde to edatı kullanılır. To edatı yerine bazen ni edatı da kullanılabilir.

Bu kitap o kitaptan daha kalın(dır). → Kono hon wa asoko hon to motto atsui desu. →

この本はあそこ本ともっと厚いです。

Mavi ya da kırmızı hangisini seversiniz ? → Aoi to akai to dochira ga suki desu ka?

青いと赤いとどちらが好きですか。

Cümle içinde iki ismi bağlamada kullanır. Bu işlevi ile Türkçe’deki “ve” bağlacına daha çok benzemektedir.

Annemle babam 1983’de evlenmiş.→Haha to chichi 1983 de kekkonshimasu.→母と父1983で結婚します。

Alıntı yapılacağı zaman, nasıl yazılacağını gösterirken, nasıl okunacağını gösterirken … vb. durumlarda to edatı kullanılır.(omou:düşünmek, iu:söylemek, kaku:yazmak, yomu:okumak) Bu tip kullanımlarda Türkçe’ye “diye” şeklinde çevrilir. Kullanımı ise Tümce+to+fiil şeklindedir. Cümle “omou”dan önce her zaman fiilin düz çekimi gelir. Diğer fiillerle kullanımında düz-kibar ayrımı yoktur.

Japonca öğrenmek kolay diye düşünüyorum. → Nihongo o manabu ga kantan to omoimasu. →

日本語を学ぶが簡単と思います

Sabahleyin “günaydın” denir. (diye söylenir.) → Gozenchuu ni “ohayo gozaimasu” to iimasu. →
午前中に”おはようございます”と言います。

Üç gün sonra okul başlayacak diye söyle. → San nichi ato de gakkou wa hajimarimasu to iinasai →

三日後で学校は始まりますと言いなさい。

De edatı []

De edatının çeşitli görevleri vardır. Bunlardan en önemlisi yer belirlemedeki işlevidir. Hareketin veya durumun meydana geldiği yeri belirtir. Türkçe karşılığı –de, -da ekidir.

O şehirde okula başladık. → ano machi de gakkou e hajimarimashita. → あの町で学校へ始まりました。

Kütüphanede çalışıyorum. → toshokan de hatarakimasu. → 図書館で働きます。

 

De edatı, araç-gereç veya malzeme belirtmek için kullanılır. Türkçe’deki “ile” edatına ve bazen –den, -dan ekine benzer işlevi vardır. Ancak birileriyle beraber olma anlamında(to edatı kullanılır.) kullanılmaz.

Kalemle yazdım. → enpitsu de kakimashita. → 鉛筆で書きました。

Tokyo’ya hızlı trenle gittim. → Toukyou ni shinkansen de ikimashita. → 東京に新幹線で行きました。

 

Cümldeki hareketin nasıl ve ne şekilde yapıldığını/yapılacağını, sayısını belirtmek için de kullanılır.

Bu yemeği tek başıma yedim. → kono shokuji o hitori de tabemashita. → この食事を一人でたべました。

Hepimiz birlikte oynayalım. → minna de asobimashou. → みんなで遊びましょう。

Cümle içinde öznenin yaptığı işin sebebini göstermek için de kullanılır.

Şirkette iş geç bittiği için eve geç gittim. → kaisha de shigoto wa osoku owaru de ie ni osoku ikimashita.

会社で仕事は遅く終わるで家に遅く行きました。

 

Cümlenin devamında istek, arzu, davet içeren anlatımlar bulunuyorsa neden belirtmek için de edatı kullanılmaz.

Hasta olduğum için çalışmak istemiyorum.→byouki de hatarakitanakatta desu.

→病気で働きなかったです。 Yanlış (not: -tai desu kalıbı çekime uğrayarak “hatarakinakatta desu” şeklini aldı. )

Hasta olduğum için çalışmak istemiyorum.→byouki desukara hatarakitanakatta desu.

→病気ですから働きなかったです。 Doğru  (desukara yerine başka kelimeler de kullanılabilir. )

Ürünün malzemesini bildirmek için de “de” edatı kullanılır.

Bu yüzük altından yapıldı. → kono yubi wa ougon de dekimashita. → この指は黄金でできました。

de edatı hareket bildiren fiillerden sonra kullanılırken ni edatı süreklilik bildiren fiillerden sonra kullanılır.
tsutomeru [努める] fiili de “çalışmak, gayret etmek” anlamında olsa da süreklilik bildirdiğinden dolayı “de” edatıyla değil “ni” edatıyla beraber kullanılır.

 

Kara edatı [から]

Kara edatı Türkçe’deki –den, -dan ekine benzemektedir.

Zaman ve yerin başlangıç yerini belli etmek için kullanılır.

Okuldan eve yürüyerek geldim. → Gakkou kara ie ni aruite kimashita. → 学校から家に歩いてきました。

をve から edatlarının ikiside çıkış noktası bildirmek için kullanılabilir. Ama bir mekanın iç kısmından yapılan bir hareketten bahsedilirken をedatı kullanılır. Bir mekandan yapılan hareketten bahsedilirken her ikiside kullanılabilir.

Okuldan eve döndüm. → gakkou kara ie ni kaerimashita. → 学校から家に帰りました。 Doğru

Okuldan eve döndüm. → gakkou o ie ni kaerimashita. → 学校を家に帰りました。 Doğru

 

Ama şöyle durumda ;

Okulun içinden çıktım. → gakkou no naka o demasu. → 学校の中を出ます。 Yanlış

Okulun içinden çıktım. → gakkou no naka kara demasu. → 学校の中から出ます。 Doğru

 

Çıkış noktasını belli etmek için de “kara” edatı kullanılabilir. Çıkış noktasını belli etmek için “ni” edatı da kullanılabiliyordu. Ancak “ni” edatını her yerde kullanılmaz. “kara” edatı kullanım konusunda sınırsızdır.

Arkadaşımdan telefon numarasını aldım. → tomodachi kara keitai bangou o moraimashita. →

友達 から携帯番号をもらいました。

 

Ürünün malzemesini bildirirken kullanılabilir. Bu yönüyle “de” edatına benzerdir.

Bu yüzük altından yapıldı. → kono yubi wa ougon kara dekimashita. → この指は黄金からできました。

Yori edatı [より]

Yori edatı, kara edatına benzerdir. Türkçe’deki –den, -dan ekiyle karşılanır. Başlıca iki işlevi vardır. Birincisi karşılaştırma, ikincisi hareketin başlangış noktasını belirtmek için kulanılır. İkinci işlevinde kullanılırken ”yori” edatı yerine “kara” edatı da kullanılabilir. Ancak karşılaştırma işlevinde kullanılırken “yori” edatı yerine “kara” edatı kullanılamaz.

 

Matematik fizikten kolaydır.→suugaku wa butsurigaku kara kantan desu.→

数学は物理学から簡単です。 Yanlış

 

Matematik fizikten kolaydır.→suugaku wa butsurigaku yori kantan desu.→

数学は物理学より簡単です。 Doğru

 

Hareketin başlangıç noktasını belirtirken yori edatı yerine kara edatı da kullanılabilir.

Evden çıktım. → ie kara demashita. → 家から出ました。 Doğru

Evden çıktım. → ie yori demashita. → 家より出ました。 Doğru

 

yori edatı mektupta göndereni belli etmek için gönderenin ismi+yori  kalıbıyla kullanılır.

 

Made edatı [まで]

Türkçe karşılığı –e kadar biçimindedir.

Okuldan eve kadar yürüdüm. → gakkou kara ie made arukimashita. → 学校から家まで歩きました。

 

“Made” edatına benzer bir de “made ni” edatı var. İkisinin Türkçe karşılığı “–e kadar” dır. Aralarındaki farkı örneklerle açıklayalım:

Sabaha kadar araştırma yapacağım. → asa made kenkyuu shimasu. → 朝まで研究します。

Geceye kadar beni arayın. → yoru made ni watashi o denwa shinasai. → 夜までに私を電話しない。

 

Birinci cümlede şu an iş yapılıyor ve belirtilen zamana kadar yapılacağını bildiriyor. (made)

İkinci cümlede ise iş şu an yapılmıyor ve belirtilen zamana kadar yapılması isteniyor. (made ni)

 

“Made” edatı ile “made ni” edatı arasındaki fark böyledir.

 

İlgeçsiz yapılar

 

Zaman belirten kelimelerden sonra ni edatı getirilmez. Yani şu kelimelerden sonra ni edatı gelmez.

Evvelsi gün (ototoi), dün(kinou), bugün(kyou), yarın(ashita), öbür gün(asatte), geçen hafta(senshuu), gelecek ay(raigetsu), bu yıl(kotoshi) … gibi zaman bildiren kelimelerden sonra ni edatı gelmez.

 

Samimi konuşmalarda “o”, “ga”, “e” eksiltilebilir. Ama “de”, “ni”, “kara”, “made”, “to” gibi edatlar eksiltiğinde cümlede anlam büyük ölçüde bozulduğundan dolayı cümleden genelde çıkarılmaz. Ama karşıdaki anlıyorsa çıkartılsa da olur. Yeni Japonca’ya başlayanlara bu eksiltmeleri tavsiye etmiyorum.