Menü Kapat

Çekimlerine göre anlatımlar

Olumsuz çekim:

-nai de kudasai: bir şeyin yasak olduğunu, yapılmaması gerektiğini anlatmak için kullanılır. Kibar emrin olumsuz çekimi de denebilir. Fiilin nai çekimine “de kudasai” eklenerek yapılır.

Yomu (sözlük çekimi)

Yomanai (nai çekimi)

(de kudasai eklenir.)

Yomanai de kudasai →読まないでください→ okumayın (lütfen)

 

Hashiru (sözlük çekimi)

Hashiranai (nai çekimi)

(de kudasai eklenir.)

Hashiranai de kudasai →走らないでください→ koşmayın (lütfen)

Gece vakti evde koşmayın. →yoru no jikan de ie ni hashiranai de kudasai. → 夜の時間で家に走らないでください

-nakereba narimasen: Cümleye yasak anlamı veren kibar bir anlatımdır. Fiilin nai çekimindeki –nai eki kaldırılıp yerine “–nakereba narimasen “ getirilerek yapılır. Türkçe’ye “-mek zorundayım/zorundasın” veya

“-mezsem olmaz” şeklinde çevrilebilir.

Kau (sözlük çekimi)

Kawanai (nai çekimi)

(-nai eki düşer, -nakereba narimasen eklenir.)

Kawanakereba narimasen → 買わなければなりません→ satın almak zorundayım/zorundasın

İku (sözlük çekimi)

İkanai (nai çekimi)

(-nai eki düşer, -nakereba narimasen eklenir.)

İkanakereba narimasen → 行かなければなりません→ gitmek zorundayım.

Okula gitmek zorundayım. → Gakkou e ikanakereba narimasen. → 学校へ行かなければなりません。

“-nakereba narimasen “ kibar çekimdir. Düz çekimi ise “-nakereba naranai” biçimindedir. (narimasen ve naranai, “naru [olmak]” fiilinin çekime uğramış biçimidir.)

Kawanakereba naranai →買わなければならない→ satın almak zorundayım/zorundasın (düz çekim)

İkanakereba naranai → 行かなければならない → gitmek zorundayım. (düz çekim)

-nakute mo ii desu: Bir eylemin artık yapılmamasına izin verildiğini belirtmek için kullanılır. Türkçe’ye

“-madan de olur” veya “-masan da olur” biçiminde çevrilebilir. (“-nakute” eki ikinci tip olumsuz te çekimi ekidir.) Fiilin nai çekiminde –nai eki düşer ve yerine “-nakute mo ii desu” getirilerek elde edilir. Düz çekimi de “-nakute mo ii” biçimindedir. (bildirme edatı düştü.)

Kiru (sözlük çekimi) [giymek]

Kinai (nai çekimi)

(-nai eki düşer, -nakute mo ii desu eklenir.)

Kinakute mo ii desu → 着なくてもいいです→ giymesen de olur/giymeden de olur.

Çorap giymesen de olur. → kutsushita wa kinakute mo ii desu  →靴下は着なくてもいいです。

-nai de: Bu ek olumsuz birinci tip te çekimidir. Türkçe’ye “-madan”, “mayıp” biçiminde çevrilebilir.

Yomanai (nai çekimi)

Yomanaide (1. Tip olumsuz te çekimi)→ 読まないで →okumayıp, okumadan

İkanai (nai çekimi)

İkanaide (1. Tip olumsuz te çekimi) → 行かないで → gitmeyip, gitmeden

Nenai (nai çekimi)

Nenaide (1. Tip olumsuz te çekimi) → 寝ないで → uyumayıp, uyumadan

Kitabı okumadan geri verdi. → Hon o yomanaide modoshimashita. →本を読まないで戻しました。

-naku narimasen: Herhangi bir eylemin yapılıyorken yapılmamaya başlandığını ifade etmek için kullanılır.

Fiilin nai çekiminde –nai ekinin düşüp yerine “–naku narimasen” getirilerek yapılır. Türkçe’ye

“-maz olmak” biçiminde çevrilebilir.

Hashiru (sözlük çekimi)

Hashiranai (nai çekimi)

(-nai eki düşer yerine –naku marimasen getirilir.)

Hashiranaku narimasen → 走らなくなりません→ koşamaz olmak

Ayağım kırıldığından dolayı koşamaz oldum. → Ashi ga kowarete kara hashiranaku narimasen. →

足が壊れてから走らなくなりません。

Kibar çekim

-masen ka: Kullanım yerine göre öneri anlamı taşıyan bir kalıptır. “-masen” eki kibar geçmemiş zaman -masu ekinin olumsuzudur. “ka” ise bildiğimiz soru zamiridir.  Türkçe’ye “-mez miyiz/miyim” biçiminde çevirebiliriz.

Taberu (sözlük çekimi)

Tabemasu (masu çekimi)

Tabemasen (geçmemiş zaman kibar olumsuz)

(ka zamiri de eklenir.)

Tabemasen ka → 食べませんか → yiyemez miyim/miyiz

Dışarıda yemek yiyemez miyiz? → soto de shokuhi o tabemasen ka. → 外で食事を食べませんか。

-mashou: İstek kipi ekidir. İstek kipi de bir şeyin yapılması istenirken veya bir şey önerilirken kullanılıyordu. İstek kipi, fiilin masu çekiminde –masu ekinin kaldırılıp yerine –mashou ekinin getirilmesiyle elde ediliyordu. Yerine göre düz çekimi de kullanılabilir.

Hep beraber ders çalışalım. → minna de issho ni benkyou shimashou. → 皆で一生勉強しましょう。

-tai desu: Herhangi bir konuda istek belirtmek için kullanılır. Türkçe’ye “-mek istemek” şeklinde çevrilebilir. “-tai” kısmı i-sıfat gibi çekilebilir. Yerine göre “desu” yerine düz çekimi de kullanılabilir.

Eve dönmek istiyorum. → ie ni kaeritai desu. → 家に帰りたいです。

-ni ikimasu/kimasu/kaerimasu: Türkçe’ye “-meye gitmek/gelmek/dönmek” şeklinde çevrilebilir. Neyi ne için yaptığımızı belirtmek için kullanılır. Fiilin masu çekiminde –masu eki düşer ve kelimelerden (-ni ikimasu/kimasu/kaerimasu) uygun olan getirilir.

Arkadaşımın evine çay içmeye gittim. → tomodachi no ie e ocha o nomi ni ikimashita. →

友達の家へお茶を飲みに行きました。

-mashou ka: Onay almak veya öneri sunmak için bu kalıp kullanılır.

Böyle yapalım mı ? → konna shimashou ka. → こんなしましょうか。

-nagara: Belirtilen iki eylemin birlikte yapılmaması gerektiğini ifade etmek için veya aynı anda yapılmasında bir sakınca olmayan iki eylemin beraber yapıldığını ifade etmek için veya bir şeyi reddetmek ya da söylenecek bir konuya dikkat çekmek için bu ek kullanılır.  Fiilin masu çekiminde –masu eki düşer ve yerine –nagara eki getirilir. Türkçe’de “ken, -arak/erek, -diği halde” eklerine karşılık gelir.

O kişi kendi söylediği halde kendi yapmaz. → ano hito wa jibun ni iinagara jibun ga shimasen. → あの人は自分に言いながら自分がしません。

Oyun oynayarak ders çalışır.→Geemu o asobinagara benkyou shimasu.→ゲームを遊びながら勉強します。

Ayağım kırıldığı için maalesef bisiklete binemeyeceğim. → Ashi ga kowarete kara zannennagara jitensha ni norimawashimasen. → 足が壊れてからざんねんながら自転車に乗り回しません。

-yasui: Eylemin kolaylıkla gerçekleştirildiğini belirtmek için kullanılan bir sonektir. Fiilin masu çekiminde -masu ekinin kaldırılıp yerine –yasui ekinin getirilmesiyle kullanılır.

Japonca, anlaması kolay bir dildir. → Nihongo wa wakariyasui gengo desu. → 日本語は分かりやすい言語です。

-nikui: Eylemin gerçekleştirilmesinin zor olduğunu belirtirken kullanılan bir sonektir.

Üç günde Japonca öğrenmek zordur. → san nichi de nihongo o manabinikui desu. → 三日で日本語を学びにくいです。

-kata: Türkçe’ye “stil, model, biçim, şekil” şeklinde çevirebiliriz. Fiilin masu çekiminde -masu ekinin kaldırılıp yerine –kata ekinin getirilmesiyle kullanılır. Bazen “gata” olarak da söylenebiliyor.

Yüzüş şekli iyi değil. → Oyogikata wa ii dewa arimasen. → 泳ぎ形わいいでわありません。

Not: Burada anlattığımız –kata eki “形” kanjisi ile yazılıyor. Latin harflariyle yazılan her “kata” yukarıda anlattığımız “-kata” eki değildir.

Sözlük çekimi

-koto ga dekimasu: Yeterlilik bildiren bir anlatımdır. Bu kalıptan önce belirtilen fiille ilgili yeterliliği bildirmektedir.  Türkçe’ye “… şeyi/konuyu/işi yapabilirim” şeklinde çevirebiliriz. Fiilin sözlük çekiminden sonra kullanılır.

Denizde yüzemem. → Umi de oyogu koto ga dekimasen. → 海で泳ぐことが出来ません。

-mae ni: Türkçe’ye “-den önce” biçiminde çevirebiliriz. Fiilin sözlük çekimiyle beraber kullanılır.

Sabahleyin evden çıkmadan önce dişimi fırçalarım.→Gozenchuu wa ie kara deru mae ni ha o migakimasu.→午前中は家から出るまえに歯を磨きます。

-to: Koşul bildiren bir anlatımdır. Türkçe’deki “ınca/ince, ise, -sa/-se” eklerine karşılık gelir. “-to” ekinden sonra gelen kısımda emir, istek, öneri ifadesi yer almaz.

Eve girince ferahlıyorum. → İe ni hairu to shuubiwohiraiteimasu. →家に入ると愁眉を開いています

-you ni narimasu: Fiilin sözlük çekimine “–you ni narimasu”  eklenerek bir işlevin kazanıldığını veya bir eylemin yapılmasına ortam sağlandığını veya bir konuda ehliyet kazanıldığını ifade etmek için bu kalıp kullanılır. Kısaca, bir konudaki yeterliliği ifade etmek için kullanılabilir diyebiliriz.

Japonca konuşabilir hale geldim. → Nihongo o hanasu you ni narimasu. → 日本語を話すようになります。

-tame ni: Türkçe’ye “için” şekline çevirebiliriz. Bir şeyin neden, amaç belirtmek için kullanılır. Fiilin sözlük çekimine eklenerek kullanılır.

Japonca öğrenmek için kitap aldım. → Nihongo o manabu tame ni hon ga kaimashita. →

日本語を学ぶために本が買いました。

-to omoimasu/omotte imasu: birisinin veya kendimizin bir düşüncesinden bahsetmek (alıntı) için kullanılır.

Düşünce + “-to omoimasu/omotte imasu”  biçiminde kullanılır.

Japonca kolay diye düşünüyorum. → Nihongo wa kantan to omoimasu. → 日本語は簡単と思います。

Te çekimi

-mo ii desu ka/ mo ii desu: İzin alırken veya verirken kullanılır. Fiilin te çekiminden sonra gelerek kullanılır.

Buraya girebilir miyim ? → Koko e haitte mo ii desu ka ? → ここへ入ってもいいですか。

Oraya girebilirsin. → Soko e haitte mo ii desu. → そこへ入ってもいいです。

-shimaimasu: “-te shimaimasu” kalıbı, “te shimau” kalıbının çekime uğramış halidir. Türkçe’ye “bitirmek; maalesef, ne yazık ki” şeklinde çevrilebilir. Bir işi bitirdiğini söylemek veya sakarlıktan dolayı hissedilen pişmanlığı ifade etmek veya başka birinin yaptığı eylemden  dolayı üzüldüğünü ifade etmek için kullanılır.

3 tabak yemeği yiyip bitirdi.→Mi-sara shokuji o tabete shimaimashita.→みさら食事をたべてしまいました。

Bardak kırdım. (üzgünüm) → koppu o kowashite shimaimashita. →コップを壊してしまいました。

Komşumuz Kyoto’ya taşındı. (üzüldüm.) → Rinjin ga kyouto e hikkosarete shimatta. →

隣人は京都へ引っ越されてしまった。

Not: “ -te shimau”,   “-chau”

“-de shimau”,    “-jau”

“-te shimatta”,   “-chatta”

“-de shimatta”,  “-jatta”   haline dönüşebilir.

Yani;  “hikkosarete shimatta”,  “hikkosarechatta” haline dönüşebilir.

“tabete shimau” → “tabechatta”

“yonde shimau” → “yonjau”

“yönde shimatta” → “yonjatta”  olur.

-te aru: Türkçe’ye “belli bir durumda olmak, belli bir şekilde durmak, durmak” biçiminde çevirebiliriz. Herhangi bir fiilin te çekiminden sonra aru fiili getirilerek kullanılır.

Sen gide dur ben hemen geliyorum. → anata wa itte atte nasai, watashi wa sugu kimasu. →

貴方は行ってあってなさい , 私はすぐ来ます。 (itte, iku fiilinin te çekimidir. Atte nasai, aru fiilinin kibar ama zorlayıcı emir çekimidir. )

Arkadaşım havuzda yüzüp duruyor (yüzüyor).→Watashi no tomodachi ga suieipuuru de oyoide arimasu.→

私の友達が水泳プールで泳いであります。

Kedi, ablamın odasına girmiş. → neko ga nee san no heya ni haitte arimasu. →

猫が姉さんの部屋に入ってあります。

-te oku: Türkçe’ye “öylece bırakmak, önceden hazırlık yapmak” biçiminde çevirebiliriz. Bu kalıptan önce herhangi bir fiilin te çekimi kullanılabilir.

Ödevin ayrısını yaptım. → Shukudai no hanbun o shite okimasu. → 宿題の半分をしておきます。

Son gördüğümde yemek yiyip duruyordu. →Saigo miru toki wa shokuji o tabete oite imashita. →

最後見る時は食事を食べておいていました。

-te miru: “denemek, sınamak, -ıp anlamak, -e bakmak” anlamlarına gelmektedir. Kendinden önce herhangi bir fiilin te çekimi gelir ve bu şekilde kullanılır.

Öğrencileri test edip göreceğim. → gakuseitachi o tameshite mimasu. → 学生たちを試して見ます。

Ta çekimi

(Fiilin geçmemiş zaman düz çekiminden sonra kullanılan kalıpları içerir. )

koto ga arimasu: Kullanıldığı eylemle ilgili az çok bir deneyimin olduğunu ifade etmek için kullanılır.

Çocukluk döneminde kavga etmişliğim var. → youshouki de tatakatta koto ga aru. →

幼少期で戦ったことが在る

İşaret edilen kısmı “Çocukluk döneminde dövüştüm.” şeklinde çevirebiliriz.

-ri … -ri : belirtilen eylemlerin sırası olmadan, rastgele anlatılırken kullanılır.

Bugün film izledim, kitap okudum, ödev yaptım.→Kyou wa eiga o mitari, hon o yondari, shukudai o shitari shimashita. →今日は映画を見たり、本を読んだり、宿題をしたりしました。

Bakari desu: Kelime anlamı “yaklaşık, aşağı yukarı, takriben” dir. (Bakari kelimesinin edat görevi de vardır. Buradaki görevinde yüklemle beraber kullanılırken edat görevinde cümlenin başka öğeleriyle beraber kullanılmaktadır. )

Annem manavdan henüz döndüm. → Haha wa yaoya kara kaetta bakari desu. →

母わ八百屋から帰ったばかりです。

Düz biçim

to iu: “demek, söylemek, beyan etmek” anlamlarına gelmektedir.

Öğretmen, “Japonca kolay bir dildir.” diye söyledi.→Sensei wa “Nihongo wa kantan-na gengo desu” to iimashita. → 先生は「日本語は簡単な言語です。」と言いました。

-shi: Genellikle eşit durumda bulunan iki veya daha fazla olayı belirterek daha sonra gelecek olan durumun sebeplerini haber verir. Bazen de yakın anlamlı iki cümle veya iki öğeyi birbirine bağlamak için kullanılır.  Türkçe’deki “hem … hem de; ne … ne de; ve; üstelik” edat ve bağlaçlarına karşılık gelir.

Hem İngilizce biliyorum hem de Japonca. → Eigo o dekiru shi Nihongo o dekiru. →

英語を出来るし日本語を出来る。

Hem İngilizce biliyorum hem Japonca hem de Türkçe. → Eigo o dekiru shi Nihongo o dekiru shi Torukogo dekiru. → 英語を出来るし日本語を出来るしトルコ語できる。

Üstelik nezleyim, buradan gidelim. → Kaze o hiku shi konna tokoro kara ikimashou. →

風邪をひくしこんな所から行きましょう。

sou desu: Başkalarından alınan bilgileri iletirken kullanılır. Çıkarımları ifade ederken de bu kalıp kullanılabilir. Çıkarım bildiren cümlelerde “sou desu” kalıbından önce fiilin masu çekiminden –masu ekinin atılmış hali kullanılır.

Öğretmene göre ben sınavı geçtim.→Sensei ni yoru to, watashi wa shiken o goukaku sou desu.→

先生によると、私は試験を合格そうです。

Sanırım yağmur yağacak. Ame ga furi sou desu. 雨が降りそうです。

rashii: “gibi olmak, gibi görünmek, benzemek; galiba, herhalde” anlamlarına gelmektedir. Belli bir kanıttan hareket ederek bir durum ya da koşul hakkında yapılan varsayımı, zannı veya tahmini belirtir.

Yağmur yağacak gibi görünüyor. → Ame ga furu rashii desu. → 雨が降るらしいです。

Kış ortasında yaza benzer hava.→Fuyu kisetsu no naka de natsu rashii tenki.→冬季節の中で夏らしい天気

-kamo shiremasen: Olasılık bildiren bir anlatımdır. Eylemin gerçekleşme ihtimali yarı yarıyadır.

Sınavı geçemeyebilirim. → shiken o goukaku kamo shiremasen. → 試験を合格かもしれません。

ka: Türkçe’de içinde soru eki olup da cümlenin soru anlamı taşımadığı cümleleri Japonca’da kurmak için kullanırız.

Abimin saat kaçta geleceğini bilmiyorum. → Aniki wa nanji ni kuru ka wakarimasen. →

兄貴は何時に来るかわかりません。 

-ka do ka: Belirsizlik bildiren bir yapıdır.

Sınavdan geçecek miyim geçmeyecek miyim merak ediyorum. → Ukaru ka do ka koukishin shimashita. →

受かるかどか好奇心しました。

no desu: Bu kalıbın amacı dinleyene herhangi bir durumu özellikle açıklamak, belli bir fikri hatırlatmak, kabul ettirmek veya onay istemek için kullanılır. Bazen “no da”, “-n da” veya “-n desu” biçimini alabilir.

(sınavdan çıkan birinin)

Kendimi iyi hissediyorum. → Jibun ni ii no desu. → 自分にいいのです。

You da: “rashii” edatının kullanımına benzer. Kişinin kendi gözlemi de cümleye katılır. Daha çok konuşma dilinde kesin ifadelerden kaçınmak amacıyla kullanılır. Kelime anlamı “-e benzer, gibi” dir.

Sen Japonsun galiba./Japon’a benziyorsun.→Anata wa Nihonjin no you desu.→貴方は日本人のようです。

Karma kalıplar

tsumori da: “-meyi düşünmek, -mek niyetinde olmak” biçiminde Türkçe’ye çevrilebilir.

Bugün koşmak niyetindeyim. → Kyou wa hashiru tsumori desu. → 今日は走るつもりです。

Bugün kitap okumama niyetindeyim. → Kyou wa hon o yomenai tsumori desu. →

今日は本を読めないつもりです。

-you ni: İstem dışı yapılan eylemlerden sonra “-you ni” kalıbı kullanılır. Türkçe’ye “gibi olmak, mümkün olmak” şeklinde çevirebiliriz.

Japonca anlar gibi oldum. → Nihongo o wakaru you ni narimashita. → 日本語をわかるようになりました。

tokoro da: Bir eylemin yeni meydana geleceğini ifade etmek için kullanılır. “-makta olmak” şeklinde Türkçe’ye çevirrebiliriz.

Şimdi koşmak üzereyim. → İma hashiru tokoro da.

hou ga ii desu: Yapılması gereken en uygun şeyi vurgularken bu kalıp kullanılır.

Ödev yapsan daha iyi olacak. → shukudai o shita hou ga ii desu. → 宿題をしたほうがいいです。

sugiru: Bu kelime Türkçe’ye “geçmek, geçip gitmek” şeklinde çevirebiliriz. Eklendiği eyleme hızlıca olup bitme anlamı da vemektedir. Kullanılırken fiilin masu çekiminden –masu ekinin atılmış hali, i-sıfatlardan –i düşer, na-sıfatlarda –na eki düşer ve öyle kullanılır.

Hızlıca geçip gittim. → haya sugimasu. → 早過ぎます。

Yotei da: yotei, Türkçe’ye “plan, program, tarife” şeklinde çevirebiliriz. Bildirme edatıyla beraber kullanıldığında “planlamak, programlamak” anlamına gelmektedir.

Japonya’ya gitmeyi planlıyorum. → Nihon e iku yotei desu. → 日本へ行く予定です。

Touri ni: “…gibi, doğrultusunda” biçiminde Türkçe’ye çevirebiliriz. Bazen “doori ni ” biçiminde olabilir.

Bu kanjiye söylendiği gibi okuyorum. → kono kanji o iu doori ni yönde imasu. →

この漢字を言うどおりに読んでいます。

Baai wa: Türkçe’ye “eğer, ise, -takdirde, olursa; durum” biçiminde çevirebiliriz.

Yağmur yağarsa eve gideriz. → ame ga futta baai wa ie ni ikimasu. → 雨が降った場合は家にいきます。

hazu da: “olması gerek, olması lazım, bildiğim kadarıyla” biçiminde Türkçe’ye çevirebiliriz.

Bildiğim kadarıyla pazar günü babam gelecek. Nichiyoubi de chichi ga kuru hazu desu.