Menü Kapat

Fiiller ve Grupları

Filler Hakkında Genel Bilgi

Japonca’ da Türkçe’deki gibi filler şahıs ekini almazlar. Japonca’ dan Türkçe’ ye çeviri yapılacağı zaman Japonca cümledeki özneye göre Türkçe cümledeki yükleme/fiile şahıs eki eklenir.

Japonca’ da yüklem genelde sondadır. Türkçe’ deki gibi fiiller, başta veya ortada yer alabilir ama cümle sonunda kullanılması daha çok tercih edilmektedir.

Türkçe ‘de olduğu gibi yüklem cümlenin temel öğesidir. Yüklem çıkarılırsa geriye kalan kelime topluluğu yargı bildirmez.

Fiiller, birinci grup (godan), ikinci grup (ichidan) ve üçüncü grup (sahen/kahen) olmak üzere üç gruba ayrılır. Fiil çekimleri, bu üç gruba göre değişiklik göstermektedir.

Japonca ‘da fillerin hepsi “u” sesiyle biter. Ama sonu “u” sesiyle biten her kelime de fiil değildir.

危なく       あぶなく         Abunaku        [neredeyse, hemen hemen]

勝負       しょうぶ         Shôbu             [oyun, maç, karşılaşma]

解決      かいけつ      Kaiketsu         [çözüm]

Fiillerin Temel Çekim Şekilleri

Japonca fiillerin dört temel durumu vardır. Bunlar;

  1. Sözlük çekimi ( taberu )
  2. Nai çekimi ( tabe-nai)
  3. Masu çekimi ( tabe-masu)
  4. Te çekimi ( tabe-te)

Fillerin bu dört temel çekim durumu Türkçe’ deki karşılıkları şöyledir:

  1. Sözlük çekimi: hem geniş zamanı hem de gelecek zamanı ifade eder. Bu site de geçmemiş zaman diye ifade edilir.
  2. Nai çekimi: olumsuz geçmemiş zaman.
  3. Masu çekimi: sözlük şeklinin daha kibar halidir. Sözlük şekli ile aynı anlama gelir.
  4. Te çekimi: [-ıp, -ip ] ulaç şekline benzer.

Fiil Çekimleri

Fiil çekimleri, fiil gruplarına göre değiştiğinden dolayı fiil gruplarını inceleyelim.

Fiil Grupları

Japonca ‘da fiiller üç gruba ayrılmaktadır: Birinci (godan), ikinci (ichidan) ve üçüncü (sahen/kahen). Fiil çekimleri bu üç gruba göre değişiklik göstermektedir. Şimdi sırasıyla fiilleri inceleyelim.

Birinci grup Filler (godan fiilleri, u fiilleri)

Sonu –u, -ku, -gu, -su, -tsu, -nu, -mu, -bu ve -ru heceleri ile biten fiillere birinci grup fiil denir. Birinci grup fiil örneklerini görelim:

Türkçe Kanji Hiragana Romaji
satın almak 買う かう kau
Açığa çıkarmak, ifşa etmek 暴く あばく abaku
Eğlenmek 燥ぐ はしゃぐ hashagu
Teşvik etmek 励ます はげます hagemasu
Vurmak, darp etmek 打つ うつ Utsu
Ölmek 死ぬ しぬ Shinu
Bağırmak 叫ぶ さけぶ sakebu
içmek 飲む のむ nomu
Kesmek 切る きる kiru

İkinci Grup Fiiller (İchidan fiilleri, ru fiilleri)

İkinci grup fiillerin hepsi –ru hecesiyle biter ve – ru hecesinden önce ya –i sesi ya da –e sesi bulunmaktadır. İkinci grup fiillerin örneklerini görelim:

Türkçe Kanji Hiragana Romaji
var olmak, mevcut olmak (cansızlar için) いる いる İru
Görmek 見る みる Miru
Uyumak 寝る ねる Neru
Giymek 着る きる Kiru
Yapabilmek, edebilmek 出来る できる Dekiru
Hatırlamak 覚える おぼえる Oboeru
İkinci grup fiil gibi birinci grup fiillerde de son hecesi hem –ru olan hem de –ru hecesinden önce –i ya da -e ile biten fiiller de vardır. Bu fiillere dikkat edilmelidir. Bu fiillere sözlükten bakılarak veya sözlük çekimi dışında herhangi bir çekimi biliniyorsa grubu tespit edilebilir. Eru/iru ile biten fiillerin çoğunlukla ikinci grup fiili olduğunu bilmeniz yararınıza olur. Sıkça kullanılan aşağıdaki birinci grup fiillerini ezberleyebilirsiniz.

Sonu eru ile biten u filleri:
帰る kaeru (dönmek)
返るKaeru (dönmek (ev))
喋る shaberu (konuşmak)
減る heru (azalmak)
蹴る keru (tekmelemek)
滑る suberu (kaymak)
練る neru (yoğurmak)
照る teru (aydınlatmak)

Sonu iru ile biten u filleri:

いる iru (ihtiyacı olmak)
入る hairu (girmek)
知る shiru (bilmek)
切る kiru (kesmek)
走る hashiru (koşmak)
参る mairu (gitmek; gelmek saygı dili)
煎る iru (kavurmak)
散る chiru (düşmek)
混じる majiru (karışmak)
限る kagiru (kısıtlamak)
捩る nejiru (çevirerek sıkıştırmak)

Fiilin eru veya iru ile bittiğinde hem ru fiili hem de u fiili olabileceğinden bahsetmiştik. Örneğin, aşağıdaki fiil örneklerinin hem eru hem de iru ile bittiğine, fiil çekimlerinin farklı olduğuna dikkat edelim:

食べる // たべる taberu (yemek yemek) ikinci grup fiil たべない tabenai たべます tabemasu
変える // かえる kaeru (değiştirmek) ikinci grup fiil かえない kaenai かえます kaemasu
帰る // かえる kaeru (dönmek) birinci grup fiil かえらない kaeranai かえります kaerimasu
見る // みる miru (görmek) ikinci grup fiil みない minai みます mimasu
走る // はしる hashiru (koşmak) birinci grup fiil はしらない hashiranai はしります hashirimasu
居る // いる iru (var olmak) ikinci grup fiil いない inai います imasu
要る // いる iru (ihtiyacı olmak) birinci grup fiil いらない iranai いります irimasu
入る // はいる hairu (girmek) birinci grup fiil はいらない hairanai はいります hairimasu

Ayrıca, fiilin hangi kanji ile yazıldığını bilmeniz fiilin grubunu tespit etmenizde faydalı olur. Bazı fiillerin hiragana ile yazımı aynı olabiliyor. Aynı Türkçe’deki sesteş kelimeler gibi. Bu tip kelimelerin hangi anlama geldiğini bulmak için kanji önemlidir. Mesela, yukarıda verilen かえる kaeru gibi. Sadece hiraganaya bakarak anlamının “dönmek” mi olduğunu yoksa “değişmek” mi olduğunu anlayamazsınız.

変える → かえる → değişmek
返る → かえる → dönmek

Üçüncü Grup fiiller (Düzensiz fiiller)

Bu grupta sadece iki eylem bulunmaktadır. Düzensiz fiiller oldukları için çekime girdiklerinde kurallı bir biçimde çekimlenirler.

Türkçe Kanji Hiragana Romaji
Gelmek 来 る くる Kuru
Yapmak, etmek    – す る suru

“suru” fiiliyle isimlerden fiil yapıldığında sadece “suru” fiili çekimlenir.