Menü Kapat

Fiillerin Yüklem Çekimleri

 

Japonca’ da Türkçe’ den farklı olarak düz ve kibar konuşma şekilleri vardır. Bu konuşma şekillerini istediğiniz herkese karşı kullanamazsınız. Düz konuşma şeklini, daha çok samimi olduğunuz kimselere karşı kullanırsınız. Aileyle, arkadaşlarınızla, sizden yaşça küçük kimselerle vs.  Kibar konuşma şekli ise daha çok samimi olmadığınız kimselerle yapılan konuşmadır. Mesela; amirinizle, yabancı kimselerle, sizden yaşça büyük kimselerle vs.

Japonlar düz ve kibar konuşmaya çok önem vermektedir. Bundan dolayı size tavsiyem hem düz hem de kibar konuşmayı iyi öğrenin. Ama kibar konuşmayı daha iyi öğrenin.

Japonca ‘da yüklemin temelde iki çeşit zamanı vardır. Türkçe’ deki gibi bir zaman çeşitliliği yoktur. Bu zamanları kaynaklarda ”geçmiş ve şimdiki zaman” , “geçmiş ve geniş zaman” veya “ geçmiş ve geçmemiş zaman” İngilizce kaynaklarda ise “geçmiş ile geniş ve gelecek zaman”ifadeleriyle karşılaşabilirsiniz. Bu farklılığın olması zamanları ifade ederken kafa karışıklığına neden olmaktadır. Ben bu ifadelerden daha çok “geçmiş ve geçmemiş zaman” ifadelerini kullanacağım. Yeri gelince o zaman ifadesiyle detaylı bilgi vereceğim.

  1. Geçmiş ve Geçmemiş zaman
  2. Düz şekilleri

Geçmiş zaman ifadesini hepimiz biliyoruz. Ama geçmemiş zaman ifadesini yeni duyanlar da vardır. Geçmemiş zaman ifadesinde daha çok geniş ve gelecek zaman kastedilmektedir. Geniş zaman ve gelecek zaman konusunda fiil çekiminde fark yoktur. Cümleye eklenen zaman zarfları ile bu ayrım giderilebilir.

Şimdiki zaman ise “-te iru” şekliyle ifade edilebilir. Ama bu şekle başka bir kelimenin

–te şekli + iru ile ulaşılabilmektedir.

Şimdi de zamanları işleyelim.

Geçmemiş zaman

Kelimenin sözlük çekimi aynı zamanda geçmemiş zaman çekimidir. Olumsuzu da kelimenin –nai çekimidir.

Geçmemiş zaman, olumlu, düz →  sözlük çekimi     →    yomu  → okurum/okuyacağım

Geçmemiş zaman, olumsuz, düz  → nai çekimi      →  yomanai  →okumam/okumayacağım

             Geçmiş zaman

Japonca ’da geçmiş zaman Türkçe’ de bildiğimiz şekildedir. Ama Türkçe’ deki gibi –miş’li ve –di’li geçmiş zaman gibi bir ayrım yoktur.

Fiillerin geçmiş zaman çekimini bulmak için –te çekiminin sonundaki –e sesi,  –a sesine dönüştürülerek elde edilir. Olumsuz şekli ise fiilin nai çekimindeki –nai sesi, “-nakatta” ifadesine dönüşür.

Yonde (te çekimi) → –e sesi,  –a sesine dönüşür.  → yonda (geçmiş zaman, olumlu, düz)

Yomenai (nai çekimi) → -i sesi “katta” ifadesine dönüşür. → yomanakatta (geçmiş zaman, olumsuz, düz)

Şimdiye kadar açıkladıklarımızı topluca gösterelim:

Geçmemiş zaman, olumlu, düz: yomu   読む

Geçmemiş zaman, olumsuz, düz: yomanai   読まない

Geçmiş zaman, olumlu, düz: yonda   読んだ

Geçmiş zaman olumsuz, düz:  yomanakatta   読まなかった

  1. Kibar Şekilleri

Kibar konuşma şekilleri temel çekimlerden fiilin masu çekimi ile yapılır. Fiilin sonu –masu ile bitiyorsa geçmemiş zaman olumlu kibar çekimidir. -masu eki kaldırılıp –masen eki getirilirse geçmemiş zaman olumsuz kibar çekimidir. -masu eki kaldırılıp –mashita eki getiriliyorsa geçmiş zaman olumlu kibar çekimidir. –masu eki kaldırılıp –masen eki getiriliyor ve bildirme edatı “desu” ın geçmiş zaman hali deshita kelimesi getiriliyorsa geçmiş zaman olumsuz kibar çekimi elde edilir.

 

Geçmemiş zaman olumlu kibar çekim: yomimasu   読みます

Geçmemiş zaman olumsuz kibar çekim: yomimasen  読みません

Geçmiş zaman olumlu kibar çekim: yomimashita     読みました

Geçmiş zaman olumsuz kibar çekim: yomimasen deshita    読みませんでした