Menü Kapat

Geçişli-geçişsiz fiiller

Geçişli-geçişsiz fiiller

Geçişli fiiller, doğrudan nesne alabilen, başka bir kelime kullanılmadan anlamlı fiillerdir. Örneğin; yapmak fiili, Başka bir öğe kullanılmadan anlamlı olabiliyor. Ama nesne ile kullanıldığında daha anlamlı olur. Bir fiilin geçişli olup olmadığını anlamak için fiilin önüne “onu” getirip anlamlı olup olmadığına bakardık. Anlamlı ise geçişli, anlamsız ise geçişsiz fiildir. 

“gitmek” fiili ise geçişsiz fiildir. Çünkü “onu gitmek veya onu gitti” dediğimizde anlamlı olmadı. Bu yüzden “gitmek” fiili geçişsiz fiildir. 

Japonca’da を o edatıyla birlikte kullanılmış bir isim varsa o fiil geçişli fiildir diyebiliriz. を o edatı nesneyle birlikte kullanılıyor. Aşağıdaki cümlelerin hepsinde geçişli fiiller kullanılımıştır. を o edatının da kulanıldığına dikkat edin. 

母がすしを作ります。

Haha ga sushi o tsukurimasu.

Annem sushi yapacak.

新聞を読みました。

Shinbun o yomimashita.

Gazete okudum.

アリさんを招待します。

Ari-san o shōtai shimasu.

Ben Ali Bey’i davet ettim.
 

Aşağıdaki fiiller ise geçişsiz fiiller içerir.

兄は毎日図書館に行きます。

Ani wa mainichi toshokan ni ikimasu.

Ağabeyim her gün kütüphaneye gider.
子供がよくこの公園で遊びます。

Kodomo ga yoku kono kōen de asobimasu.

Çocuklar sık sık bu parkta oynar.

Aşağıda geçişli – geçişsiz fiil örnekleri verilmiştir. 

自動詞(じどうし) (geçişsiz fiiller) 他動詞(たどうし) (geçişli fiiller)

-eru → -asu

Çıkmak 出(で)る deru 出(だ)す dasu Çıkarmak
kaçmak 逃(に)げる nigeru 逃(にが)す nigasu Kaçırmak
erimek 溶(と)ける tokeru 溶(と)かす tokasu eritmek
solmak 枯(か)れる kareru 枯(か)らす karasu soldurmak

-eru → -yasu

Artmak 増える fueru 増やす fuyasu Artırmak
sakinleşmek 冷える hieru 冷やす hiyasu sakinleştirmek
büyümek 生える haeru 生やす hayasu büyütmek

-iru → -osu

uyanmak 起きる okiru 起こす okosu uyandırmak
inmek 降りる oriru 降ろす orosu indirmek
düşmek 落ちる ochiru 落とす otosu Düşürmek
(zaman) geçmek 過ぎる sugiru 過ごす sugosu Zaman geçirmek

-u → -asu

azalmak 減る heru 減らす herasu azaltmak
kaynamak 沸く waku 沸かす wakasu kaynatmak
kurumak 乾く kawaku 乾かす kawakasu kurutmak
memnun olmak 喜ぶ yorokobu 喜ばす yorokobasu Memnun etmek

-u → -eru

açılmak 開く aku 開ける akeru açmak
uzanmak 届く todoku 届ける todokeru Uzatmak
büyümek 育つ sodatsu 育てる sodateru büyütmek
ayakta durmak 立つ tatsu 立てる tateru Dikmek, yerleştirmek

-ru → -seru

binmek 乗る noru 乗せる noseru bindirmek
yaklaşmak 寄る yoru 寄せる yoseru yakınlaştırmak

-ru → -su

geri dönmek 返る kaeru 返す kaesu Geri döndürmek
Geçmek, gitmek 通る tōru 通す tōsu Arasından geçirmek
dönmek 回る mawaru 回す mawasu döndürmek
onarılmak 直る naoru 直す naosu onarmak
Karşıya geçmek 渡る wataru 渡す watasu Karşıya geçirmek

-reru → -su

ayrılmak 離れる hanareru 離す hanasu ayırmak
sökülmek 外れる hazureru 外す hazusu sökmek
düşmek 倒れる taoreru 倒す taosu düşürmek
kirlenmek 汚れる yogoreru 汚す yogosu kirletmek
görünmek 現れる arawareru 現す arawasu göstermek
kırılmak 壊れる kowareru 壊す kowasu kırmak

-aru → -eru

kararlaştırılmak 決まる kimaru 決める kimeru kararlaştırmak
kapanmak 閉まる shimaru 閉める shimeru kapatmak
toplanmak 集まる atsumaru 集める atsumeru toplamak
başlamak 始まる hajimaru 始める hajimeru başlatmak
bulunmak 見付かる mitsukaru 見付ける mitsukeru bulmak
Asılı olmak 掛かる kakaru 掛ける kakeru asmak
kurtulmak 助かる tasukaru 助ける tasukeru kurtarmak

-waru → -eru

değişmek 変わる kawaru 変える kaeru değiştirmek
katılmak 加わる kuwawaru 加える kuwaeru Katmak

-eru → -u

yanmak 焼ける yakeru 焼く yaku yakmak
satılmak 売れる ureru 売る uru satmak
Gevşemek, çözülmek 解ける hodokeru 解く hodoku gevşetmek
Görünmek 見える mieru 見る miru görmek

Kuralsız

işitilmek 聞こえる kikoeru 聞く kiku işitmek
Kaybolmak, yok olmak 消える kieru 消す kesu silmek
girmek 入る hairu 入れる ireru içeri koymak, sokmak
bitmek 終わる owaru 終える/終わる oeru/owaru Bitirmek
Olmak なる naru する suru Yapmak

Görüldüğü üzere geçişli fiiller genelde –su hecesiyle, geçişsiz fiiller ise –ru hecesiyle bitiyor. Ama son hecesine bakarak fiilin geçişli mi geçişsiz mi olduğunu anlamak mümkün değildir.