Menü Kapat

İsimler

İsimlerin özellikleri

Japonca’ da isimlerin kullanımı Türkçedeki isimlerin kullanımına benzerdir. Japonca’ da da isimler, özne, yüklem, tümleç, nesne görevinde kullanılır.

Cinsiyet ayrımı bulunmamaktadır. Kelimelerin cinsiyete göre farklı kullanımı yoktur.

Somut-soyut, belirli-belirsiz, gibi kelimeler arasında bir ayrım yoktur.

İsimlerde çoğulluk –tachi, -gata, -ra (düz konuşma) ekleriyle sağlanır.

Özel isimler

Özel isimler, belirli bir kişi, belirli bir kurum veya belirli bir yer gibi belirli bir öğeyi adlandırır.

Soyadı, mesela 山田 Yamada (Yamada), 森 Mori (Mori)

Erkek ismi, mesela 武 Takeshi (Takeshi), 新 Arata

Kız ismi, mesela 陽子 Yōko (Yoko) , 愛子 Aiko

Ülke adı, mesela 日本 Nihon/Nippon (Japonya), 中国 Chūgoku (Çin), トルコ Toruko (Türkiye)

Şehir adı mesela 東京 Tōkyō (Tokyo) ve ソウル Sōru (Seul)

Dağ adı, mesela 富士山 Fujisan (Fuji Dağı)

Şirket adı, mesela ソニー Sonī (Sony)

Saygı eki

Birine hitap ederken veya biriden bahsederken saygı eki kullanılır. En nötr saygı eki さん san ekidir. İsimden veya soyisminden sonra kullanılır. Kişinin medeni haline veya cinsiyetine bakılmaksızın her zaman kullanılabilir. Türkçe’ye “bey, sayın” şeklinde çevrilebilir. Örnekler;

田中さん Tanaka-san (Tanaka Bey) 陽子さん Yōko-san (Sayın Yoko) 田中陽子さん Tanaka Yōko-san (Sayın Yoko Tanaka) アリさん  Ali-san (Ali Bey)

さん san, harici isimlere eklenen başka ekler de vardır. Mesela; genç kız veya erkek için sevgi veya şefkat göstermek için isimlerinden sonra ちゃん chan eki kullanılabilir. Daha çok erkek çocuklar için kullanılan 君 kun eki, son derece kibar bağlamlarda kullanılan, genelde müsteriye hitap etmek için kullanılan 様 sama eki, kişinin belirli bir konumu veya işlevi veya mesleki unvanı varsa kullanılan 部長 buchō (bölüm müdürü), 社長 shachō (şirket yöneticisi), veya 先生 sensei (profesör, öğretmen, hekim, vs.), さん san ‘ın yerine soyadından sonra kullanılması zorunludur. Örnekler;

山田社長 Yamada shachō (Patron Yamada) 田中先生 Tanaka sensei (Profesör Tanaka)

Kendinizi tanıtırken yukarıdaki saygı ekleri kullanılmaz. İnsanlar kendini genelde şöyle tanıtır:

山田と申します。 Yamada to mōshimasu. (Ben Yamada.) 山田です。 Yamada desu. (Ben Yamada.)

Ayrıca Japonca’da isimle hitap etmek samimiyet göstergesidir. Soyadıyla hitap etmek daha resmi bir ifadedir.

Zamirler

Kişi zamirleri

  1.      Kişi 2.      Kişi 3.      kişi
Tekil

わたし

Watashi

貴方

あなた

Anata

彼 (E) / 彼女(K)

かれ / かのじょ

Kare/kanojo

Çoğul 私たち

Watashi-tachi

貴方たち

Anata-tachi

彼ら/彼女たち/彼女ら

Kare-ra/kanojo-tachi/kanojora

En normal şahıs zamirleri bunlardır. Bunların haricinde watakushi, atashi, atai, boku, ore kelimeleri de “ben” 1. tekil şahıs yerine kullanılabilir. Bu kelimeler haricinde de çok daha fazla “ben ” anlamına gelen kelime vardır. Ama onların çoğu kullanılmamaktadır.

Yukarıda 1. tekil şahıs anlamında kullanılan kelimelerden en kibarı “watakushi (私)” dir. “atai” ve “atashi” daha çok kadınlar tarafından, “boku” ve “ore” daha çok erkekler tarafından konuşma dilinde kullanılır.

Anata-sama (çok kibar), kiden, anata, anta, kimi, omae, temee (çok kaba) 2. tekil şahıs yerine kullanılan diğer kelimelerdir.

Görüldüğü üzere “ben” veya “sen” demenin bir çok şekli var ve kibarlığa önem verilen Japon dilinde zamirleri kibar olunması gereken ortamlarda kullanılmasını pek tavsiye etmiyorlar. (illaki belirtilmesi gerekiyorsa bu hariç) Bunun iki nedeni var. Birincisi kullanmayı kibarlık olarak görmedikleri için, ikincisi sadece bir kişiyle karşılıklı konuşuluyorsa ayrıca “ben” , “sen ” demenin bir gereği yok. İllaki hitap edilmesi gerekiyorsa isminin sonuna –san (bey/hanım) veya lakap (sensei gibi) eklenerek hitap edilebilir.

İşaret kelimeleri

Zamir

Sıfat

Zarf

Ko これ

Kore

こちら

Kochira

Bu

ここ

Koko

こちら

Kochira

Bura

こちら

Kochira

Bu kişi

この

Kono

bu

こんな

Konna

Böyle

こう

Kou

böyle

So おれ

Sore

そちら

Sochira

şu

そこ

Soko

そちら

Sochira

şura

そちら

Sochira

Şu kişi

そこ

Sono

şu

そんな

Sonna

şöyle

そう

Sou

şöyle

A あれ

Are

あちら

Achira

O

あそこ

Asoko

あちら

Achira

ora

あちら

Achira

O kişi

あそこ

Asoko

O

あんな

Anna

öyle

ああ

Aa

öyle

Do どれ

Dore

どちら

Dochira

hangisi

どこ

Doko

どちら

Dochira

nere

どちら

Dochira

Kim

どの

Dono

Hangi

どんな

Donna

Nasıl

どう

Dou

Nasıl

Kullanım ayrımı şu şekilde yapılmaktadır:

Kore → konuşana yakın

Sore → dinleyene yakın

Are → her ikisine de uzak

Bazı yerlerde “sore” ile “kore ” nin kullanımı yer değiştirmiş olabiliyor.

これは何ですか。 Kore wa nan desu ka? →Bu nedir ?

この本はどちらの本ですか。→ Kono hon wa dochira no hon desu ka ? → Bu kitap kimin kitabı(dır) ?

貴方の父はどんな人ですか。→ Anata no chichi wa donna hito desu ka ? Senin baban nasıl bir insan ?

その自転車はいくらですか。→ Sono jitensha wa ikura desu ka ? → Şu bisiklet ne kadar ?

その食事はどんな作りますか。→ Sono shokuji wa donna tsukurimasu ka? → Şu yemek nasıl yapılıyor ?

İsim türetme

Birleşik isimler

Bazı isimler iki veya daha fazla ismin birleştirilmesiyle oluşur. Bunlara birleşik isimler denir.

Aşağıda bazı örnekler verilmiştir. Bazı örneklerde ikinci kelimenin başındaki ünsüzün değiştiğine dikkat edelim.

貿易会社 bōeki-gaisha (ticaret şirketi) ← 貿易 bōeki (ticaret) + 会社 kaisha (şirket)

女言葉 onna-kotoba (kadın dili) ← 女 onna (kadın) + 言葉 kotoba (sözcük, dil)

ごみ箱 gomi-bako (çöp kutusu) ← ごみ gomi (çöp) + 箱 hako (kutu)

シャボン玉 shabon-dama (sabun baloncuğu) ← シャボン shabon (sabun) + 玉 tama (top)

Fiilden isim türetme

Birinci grup fiillerde sonu –ru ile biten fiillerin sonu –ri, sonu –u (-u’dan önce ünlü varsa )ile biten fiillerin sonu –i olur. Sonu –mu ile biten fiillerin sonu –mi olur. Bu şekilde birinci grup fiiller isim olur.

Fiil                                                                                            İsim

代わるàかわる → kawaru → temsil etmek                    kawari → temsilcilik

伺うà うかがう → ukagau → ziyaret etmek                     ukagai →  ziyaret

住まうàすまう→Sumau → ikamet etmek                        sumai → mesken, ev

İkinci grup fiillerde sondaki –ru hecesi düşerek ikinci grup fiiller de isimleşebilir.

Fiil                                                                                          İsim

例えるàたとえる→örnekle açıklamak                          tatoeba → örneğin

借りるà かりる → borç almak                                        kari → borç

Not: Birinci ve ikinci grup fiillerde kısaca isim elde etmenin yolu, fiilin masu çekiminde –masu ekinin kaldırılmasıdır. Örneğin;

Kawaru (sözlük çekimi)

Kawarimasu (masu çekimi)

(-masu eki kaldırılır)

Kawari → temsilcilik

Bu şekilde de fiilden isim elde edilir. Diğer fiiller de bu kurala uyar.

Üçüncü grup fiillerde suru fiili ile yapılan eylemlerde “suru” fiili kaldırılarak isim türetilmiş olur.

Bazı fiillerin kökleri birleşik isim oluşturmak için kullanılabilir. Aşağıda bu konuyla alakalı örnekler mevcuttur. (Fiillerin çekimleriyle alakalı bölüme bakabilirsiniz. )

食べ物 tabe-mono (yiyecek) ← 食べる taberu (yemek yemek) + 物 mono (şey, nesne) 焼き肉 yaki-niku (ızgara et) ← 焼く yaku (ızgarada pişirmek) + 肉 niku (et) 飼い猫 kai-neko (ev kedisi) ← 飼う kau (evde beslenen hayvan) + 猫 neko (kedi)

Aşağıdaki örnekler kök durumundaki iki fiilin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur:

読み書き yomi-kaki (okuma ve yazma) ← 読む yomu (okumak) + 書く kaku (yazmak)

立ち読み tachi-yomi (kitapçıda satın almadan kitap okuma) ← 立つ tatsu (ayakta durmak) + 読む yomu (okumak)

Sıfatlardan isim türetme

i-sıfatlarda kelime sonundaki –i sesi kaldırılıp yerine –sa hecesi getirilerek isim yapılır. (-lık, -lik anlamı veriyor)

Omoi →ağırlık        omosa → ağırlık

Chikai →  yakın       chikasa → yakınlık

Çoğu na-sıfata –sa eki eklense de bazı na-sıfatlara eklenmesi adlaştırmaz.

大切 → taisetsu                      大切さ→taisetsusa (önemlilik)

便利 → benri       便利さ → benrisa (elverişlilik)

すきさ → sukisa  → Yanlış

邪魔さ → jamasa → yanlış

Aşağıdaki örnekler na-sıfatı köküyle bir ismin birleştirilmesiyle oluşmuştur:

酒好き sake-zuki (alkol sever) ← 酒 sake (alkol) + 好きな suki na (sevmek)

人間嫌い ningen-girai (insan sevmeyenler) ← 人間 ningen (insan) + 嫌い kirai (nefret etmek)

 Temel sözcükler

Zamanla ilgili sözcükler

Kanji Hiragana Romaji Türkçe
 晩 ばん Ban Akşam
ぜんぜん Zenzen Asla
げつ-がつ Getsu, gatsu Ay
時々 ときどき Tokidoki Bazen
今日 きょう Kyou Bugün
いつも İtsumo Daima
ふん Fun Dakika
昨日 きのう Kinou Dün
早い はやい Hayai Erken
よる Yoru Gece
先週 せんしゅう Senshuu Geçen hafta
過去 かこ Kako Geçmiş
将来 しょうらい Shourai Gelecek
来週 らいしゅう Raishuu Gelecek hafta
Hi Gün
しゅう Shuu Hafta
毎日 まいにち Mainichi Her gün
ひる Hiru Öğle
午後 ごご Gogo Öğleden sonra
時間 じかん Jikan Saat (süre)
あさ Asa Sabah
びょう Byou Saniye
よく Yoku Sık sık
明日 あした Ashita Yarın
とし-ねん Toshi, nen yıl

Haftanın Günleri

Kanji Hiragana Romaji Türkçe
月曜日 げつようび Getsuyoubi Pazartesi
火曜日 かようび Kayoubi Salı
水曜日 すいようび Suiyoubi Çarşamba
木曜日 もくようび Mokuyoubi Perşembe
金曜日 きんようび Kinyoubi Cuma
土曜日 どようび Doyoubi Cumartesi
日曜日 にちようび Nichiyoubi Pazar

Aylar

Kanji Hiragana Romaji Türkçe
一月 いちがつ ichigatsu Ocak
二月 にがつ Nigatsu Şubat
三月 さんがつ Sangatsu Mart
四月 しがつ Shigatsu Nisan
五月 ごがつ Gogatsu Mayıs
六月 ろくがつ Rokugatsu Haziran
七月 しちがつ Shichigatsu Temmuz
八月 はちがつ Hachigatsu Ağustos
九月 くがつ Kugatsu Eylül
十月 じゅうがつ Juugatsu Ekim
十一月 じゅういしがつ Juuichigatsu Kasım
十二月 じゅうにがつ juunigatsu Aralık

Renk

Kanji Hiragana Romaji Türkçe
金色 きんしょく Kinshoku Altın rengi
べ-ジュ Beeju Bej
白い しろい Shiroi Beyaz
灰色 はい いろ Hai ro Gri
シルバー Shirubaa Gümüş rengi
茶色 ちゃ いろ Cha iro Kahverengi
赤い あかい Akai Kırmızı
青い あおい Aoi Mavi
紫色 むらさき Murasaki iro Mor
ピンク Pinku Pembe
黄色 き いろ Ki iro Sarı
黒い くろい Kuroi Siyah
オレンジ色 オレンジいろ Orenji iro Turuncu
みどり Midori yeşil

Akrabalık Terimleri

Japonca’da iki tür akrabalık terimi vardır: Düz konuşma biçimi ve kibar konuşma biçimi.

Düz biçim daha kısa ve üçüncü bir kişinin yanında aile üyelerine seslenirken kullanılır. Kibar biçim ise daha uzun ve başka birinin ailemizden birine hitap ederken kullandığı biçimdir. Örneğin; kendi annemize hitap ederken 母 haha diyebiliriz. Ancak bir başkası bizim annemize veya biz başkasının annesine hitap edeceğimiz zaman お母さん okāsan deriz. Aşağıda temel akrabalık terimleri yer almaktadır:

Düz biçim                        kibar biçim

baba                            父 chichi                        お父さん otōsan
anne                            母 haha                         お母さん okāsan
kardeş                         兄弟 kyōdai                   ご兄弟 go-kyōdai
ağabey                        兄 ani                             お兄さん onīsan
abla                             姉 ane                           お姉さん onēsan
küçük erkek kardeş      弟 otōto                       弟さん otōtosan
küçük kız kardeş          妹 imōto                       妹さん imōtosan
büyükbaba                  祖父 sofu                      おじいさん ojīsan
büyükanne                  祖母 sobo                     おばあさん obāsan
amca                           おじ oji                          おじさん ojisan
teyze                           おば oba                        おばさobasan
koca                         主人 shujin; 夫 otto           ご主人 go-shujin
hanım                      家内 kanai; 妻 tsuma          奥さん okusan

Belirtmeniz gerekmediği sürece akrabalık terimlerinden önce 私の watashi no (benim) ifadesini kullanmanıza gerek yoktur.

Daha fazla isim için sözlük kısmına bakabilirsiniz.